Lepra (Cüzzam) ve Granülomatöz Hastalıklarda Saç Derisi Tutulumu – Tanı ve Tedavi Rehberi
📌 Hasta Bilgilendirme Bölümü: Bu Durum Ne Anlama Geliyor?
Lepra (cüzzam / Hansen hastalığı), *Mycobacterium leprae* bakterisinin yol açtığı, periferik sinirleri ve deriyi tutan kronik granülomatöz bir enfeksiyon hastalığıdır. Nadir görülse de saçlı deride ve yüzde karakteristik kıl kayıplarına yol açabilir.
- Saç ve Kaş Tutulumu: Lepranın özellikle lepromatöz formunda, kaşların dış kısmından başlayarak dökülmesi (madarozis) ve saçlı deride granülomatöz nodüller, plaklar ile birlikte kalıcı saç kayıpları gelişebilir.
- Diğer Bulguları: Deride duyu kaybı (sıcak-soğuk ve ağrı hissinin kaybolduğu soluk lekeler), kulak memesinde kalınlaşma, sinir tutulumları ve yüzde asimetrik bulgular.
- Ne Yapmalı?: Çoklu ilaç kombinasyonlarıyla (MDT - Multidrug therapy) tamamen tedavi edilebilen bir hastalıktır. Erken teşhis kalıcı sinir hasarlarını önlemek için hayati önem taşır.
🩺 Hekimler İçin Klinik & Medikal Kılavuz
- Etyoloji ve Patofizyoloji: *Mycobacterium leprae* veya *Mycobacterium lepromatosis* etkendir. Basiller serin vücut bölgelerini (kulak memesi, burun mukozası, saçlı derinin periferi) tercih eder. Kıl foliküllerini ve sinir uçlarını granülomatöz iltihapla infiltre ederek skatrisyel veya non-skatrisyel alopesilere neden olur.
- Tanı Kriterleri ve Klinik Bulgular: Kaşların lateral 1/3'ünün dökülmesi (Madarozis), saçlı deride infiltratif lezyonlar, nodüller ve duyu kusuru olan lezyonlar. Büyük auriküler sinir kalınlaşmaları.
- Histopatolojik Tanı (Punch Biyopsi):
- Biyopsi Endikasyonu: Şüpheli granülomatöz saç derisi veya yüzde yer alan lezyonlardan 4 mm punch biyopsi alınır.
- Patoloji: Dermiste epiteloid hücreler, Virchow hücreleri (köpüksü makrofajlar) ve lenfositlerden oluşan granülomlar. Fite-Faraco veya Ziehl-Neelsen boyaması ile intrasellüler basil kümelerinin (globi) gösterilmesi.
- Güncel Tedavi Protokolleri:
- Çoklu İlaç Tedavisi (MDT): Dünya Sağlık Örgütü (WHO) protokolüne uygun olarak Rifampisin, Dapson ve Klofazimin kombinasyonları (hastalık tipine göre 6 ay ila 2 yıl süreyle) kesintisiz uygulanır. Ayrıca klinik ve cerrahi değerlendirmeler için uzmanlık ve tedavi yaklaşımları incelenebilir.
Bilimsel Referanslar ve Daha Fazla Bilgi
- Kaya D, Garnes ND, Robins A, Su SY, Ginsberg LE, Chen MM. Leprosy of the great auricular nerve: case report and review of the literature. Clin Imaging. 2022 Feb;82:63-66. doi: 10.1016/j.clinimag.2021.10.001. Epub 2021 Oct 15. PMID: 34775253. PubMed Linki
- Concha R M, Cossio T ML, Salazar S I, Fich S F, Pérez C C, González B S. Enfermedad de Hansen: Revisión a propósito de un caso [Hansen's disease: case report and review of literature]. Rev Chilena Infectol. 2008 Feb;25(1):64-9. Spanish. PMID: 18273528. PubMed Linki
- Thaipisuttikul Y, Kateruttanakul P. Sarcoidosis mimics lepromatous leprosy: a case report. J Med Assoc Thai. 2007 Jan;90(1):171-4. PMID: 17621750. PubMed Linki