Traksiyonel ve Travmatik Alopesiler Tanı ve Tedavi Rehberi
📌 Hasta Bilgilendirme Bölümü: Bu Durum Ne Anlama Geliyor?
Bu grup dökülmeler, vücuttaki içsel bir hastalıktan ziyade saç köklerine dışarıdan uygulanan fiziksel çekme, gerdirme veya koparma (mekanik travma) kuvvetleri sonucunda oluşur. İki ana grupta incelenir:
- Traksiyonel Alopesi (Fiziksel Çekme): Saçların sürekli çok sıkı at kuyruğu yapılması, örülmesi, ağır saç kaynakları kullanılması veya başörtüsünün aynı noktadan aşırı gerdirilerek bağlanmasıyla köklerin zedelenmesidir. Erken evrede saç modelleri gevşetilirse saçlar tamamen geri gelir.
- Trikotilomani (Saç Koparma Bozukluğu): Kişinin yoğun stres, kaygı veya farkında olmadan kendi saçlarını, kaşlarını ya da kirpiklerini sürekli yolma ve koparma dürtüsüyle hareket ettiği psikodermatolojik bir durumdur. Utanılacak bir durum değildir; tedavi edilebilir bir dürtü kontrol sorunudur.
🩺 Hekimler İçin Klinik & Medikal Kılavuz
- Tanı Kriterleri ve Klinik Bulgular:
- Traksiyonel Alopesi: Ön saç çizgisinde veya şakaklarda gerileme hikayesi. Çekme hattının hemen önünde kalan minik, ince "saçak saçlar" (fringe sign) ve perifoliküler eritem tipiktir.
- Trikotilomani: Saçlı deride tamamen kel alanlardan ziyade, düzensiz ve tuhaf geometrili seyrelme odakları. Dermoskopide farklı boylarda kırılmış, uçları düzensiz, kıvrık veya spiral şeklinde saç uçlarının ("bizarre" kırıklar) gözlenmesi.
- Güncel Yönetim ve Tedavi Protokolleri:
- Mekanik ve Davranışsal Düzenleme: Saç üzerindeki fiziksel gerilimin derhal sonlandırılması. Trikotilomani vakalarında dermatolojik desteğin yanı sıra mutlaka psikiyatri/psikoloji konsültasyonu (Bilişsel Davranışçı Terapi - BDT) planlanması.
- Foliküler Destekler: Erken evre vakalarda topikal minoksidil veya mezoterapi desteği. İlerlemiş ve skara gitmiş vakalarda cerrahi seçenek olarak saç ekim cerrahisi.
Bilimsel Referanslar ve Daha Fazla Bilgi
- Bohn M, Thomsen PH, Nissen JB. [Trichotillomania]. Ugeskr Laeger. 2022 May 9;184(19):V11210829. Danish. PMID: 35593367. PubMed Linki
- Grant JE, Chamberlain SR. Trichotillomania. Am J Psychiatry. 2016 Sep 1;173(9):868-74. doi: 10.1176/appi.ajp.2016.15111432. PMID: 27581696; PMCID: PMC5328413. PubMed Linki
- Christensen RE, Tan I, Jafferany M. Recent advances in trichotillomania: a narrative review. Acta Dermatovenerol Alp Pannonica Adriat. 2023 Dec;32(4):151-157. PMID: 38126097. PubMed Linki
- Larrondo J, McMichael AJ. Traction Alopecia. JAMA Dermatol. 2023 Jun 1;159(6):676. doi: 10.1001/jamadermatol.2022.6298. PMID: 37133879. PubMed Linki
- Syed HA, Kaliyadan F. Traction Alopecia. 2025 May 4. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan–. PMID: 29262008. PubMed Linki